به بزرگترین دانشنامه مالی فارسی خوش آمدید

ریسک عملیاتی

ریسک عملیاتی

ریسک عملیاتی چیست؟

ریسک عملیاتی، مخاطرات و ریسک هایی یک شرکت در یک صنعت مشخص طی انجام عملیات روزانه به منظور رسیدن به اهداف سازمانی را نشان می دهد. مثالی از ریسک عملیاتی، اختلال در فرآیندهای داخلی سازمان است. این ریسک با مشکلات خارجی مانند رویدادهای اجتماعی و اقتصادی، ریسک بازار (معروف به ریسک سیستماتیک) و ریسک اعتباری متفاوت است. (همچنین بخوانید؛ منابع اصلی ریسک بازار چیست؟).

ریسک عملیاتی همچنین شامل انواع ریسک غیر سیستماتیک می شود که مختص یک شرکت یا صنعت خاص هستند.

همچنین بخوانید؛ بتا چگونه ریسک سیستماتیک را منعکس می کند؟

مفهوم ریسک عملیاتی

ریسک عملیاتی بر چگونگی انجام وظایف در سازمان و نه لزوماً آنچه که در صنعت جریان دارد، متمرکز است. این ریسک ها اغلب با تصمیمات فعال مربوط به نحوه عملکرد سازمان و اولویت بندی آن در ارتباط است. در حالی که این دسته از ریسک ها منجر به تولید کمتر یا هزینه های کلی بیشتر نمی شوند، اما باتجه به نظر مدیریت می توانند رتبه بندی شوند.

از آنجا که ریسک عملیاتی بازتاب دهنده روش و تفکر انسانی است، لذا ریسک عملیاتی می تواند به عنوان یک خطر انسانی در نظر گرفته شود. این خطر عدم موفقیت عملیات کسب و کار به دلیل خطای انسانی را نشان می دهد. این ریسک از صنعت به صنعت دیگر متفاوت است و در زمان تصمیم گیری در خصوص سرمایه گذاری های مهم خود را نشان می دهد. صنایعی که تعامل کمتری با انسان دارند از ریسک کمتری هم برخوردار هستند. همچنین مثال هایی از مدیریت ریسک را می توانید اینجا مطالعه کنید.

نکته مهم

ریسک عملیاتی در دسته ریسک کسب و کار یا ریسک تجاری قرار می گیرد. انواع دیگر ریسک تجاری شامل ریسک استراتژیک و ریسک انطباق می شود که در سایر مقالات شرح داده شده اند.

مثال هایی از ریسک عملیاتی

یکی از فرآیند هایی که تحت تاثیر ریسک عملیاتی قرار می گیرد، نگهداری و تعمیرات است. اگر دو برنامه نگهداری تدوین شوند و مشخص شود که فقط یکی از آنها می توانند در یک زمان اجرا شوند، ریسک عملیاتیِ از دست رفتن عملکرد یک تجهیز وجود خواهد داشت. در صورت عدم موفقیت سیستم، تاثیر منفی مستقیماً به دلیل وجود ریسک عملیاتی خواهد بود.

در صورت که می خواهید در خصوص مفهوم مدیریت ریسک بیشتر بدانید، می توانید اینجا کلیک کنید.

دیگر فرآیند هایی که با این ریسک درگیر هستند، شامل فرآیند هایی می شوند که با عنصر انسان در سازمان در ارتباط هستند. اگر فروش یک کسب و کار به دلیل تغییر در دستمزد پرسنل کاهش یابد، می گوییم ریسک عملیاتی داریم.  همین مسئله در خصوص عدم حفظ منابع انسانی نیز صادق است. به عنوان مثال، عدم وجود یک مهندس مکانیک باصلاحیت در یک شرکت می تواند ریسک عملیاتی را افزایش دهد. این امر نه تنها بر عملکرد سیستم تاثیر منفی می گذارد، بلکه باعث افزایش زمانِ دوباره کاری نیز می شود.

ویژگی های کلیدی

  • ریسک عملیاتی، خلاصه خطراتی است که شرکت طی انجام عملیاتی روزانه با آنها رو به رو خواهد شد.
  • ریسک عملیاتی به شدت به عامل انسانی وابسته است: عدم موفقیت سازمان به دلیل تصمیمات اخذ شده توسط کارمندان.
  • این نوع ریسکِ تجاری از ریسک مالی و ریسک سیستماتیک متفاوت است.

همچنین بخوانید؛ معرفی نسبت های ریسک مالی و کاربرد آنها

ریسک مالی در مقابل ریسک عملیاتی

در چارچوب سازمان، ریسک مالی به عدم وجود گردش پولی کافی به منظور تحقق تعهدات شرکت اشاره دارد. اگرچه این ناتوانی به دلیل تصمیمات گرفته شده توسط مدیران و کارمندان به وجود آمده است اما این ریسک از ریسک عملیاتی متفاوت است. ریسک مالی بیشتر به استفاده شرکت از اهرم مالی و تامین مالی جهت پوشش بدهی و سایر تلاش های شرکت جهت سودآور تر کردن سازمان اشاره دارد.

توصیه می کنیم در خصوص اهرم مالی، مقاله “هزینه سرمایه در مقابل هزینه عملیاتی: بررسی تفاوت ها” را مطالعه بفرمایید.

منبع: گروه مشاوران مالی سامان