به بزرگترین دانشنامه مالی فارسی خوش آمدید

راهنمای محاسبه ROI

21 شهر

راهنمای محاسبه ROI

بازده سرمایه‌گذاری یا ROI نشان می‌دهد چه مقدار پول (سود) نسبت به هزینه اولیه از سرمایه‌گذاری حاصل می‌شود. ROI نشان می‌دهد که پول سرمایه‌گذاری شده چطور به‌صورت کارا و اثربخش سود تولید می‌کند. سرمایه‌گذاران از ROI برای تعیین میزان موفقیت عملکردشان استفاده می‌کنند، همچنین آن‌ها این نسبت را با مقدار ROI سایر سرمایه‌گذاران مقایسه می‌کنند.

ROI بسته به آنچه در آن سرمایه‌گذاری می‌کنید، تغییر می‌یابد و بستگی به بازده مطلوب شما دارد. به‌طور مثال یک شرکت بازده یک کمپین بازرگانی جدید و یک سرمایه‌گذار بازده سبدهای سرمایه‌گذاری‌اش را دنبال می‌کند.

هرچند بهتر است که بگوییم هیچ سرمایه‌گذاری نمی‌تواند سوددهی سرمایه‌گذاری‌ها را بدون درک درست از نحوه محاسبه ROI ارزیابی کند، حال چه موقعیت سرمایه‌گذاری اوراق بهادار و مشارکت باشد و چه املاک و مستغلات.

این فرمول به‌عنوان پایه‌ای برای تمام تصمیمات سرمایه‌گذاری در نظر گرفته می‌شود، هرچند محاسبه شاخص ثابت است اما متغیرهایی منحصربه‌فردی وجود دارند که موقعیت‌های مختلف سرمایه‌گذاری با خود به همراه می‌آورند. در این مقاله ما (گروه مشاوران مالی سامان) مفاهیم ROI و پارامترهای تأثیرگذار در زمان تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری پوشش می‌دهیم. (همچنین بخوانید؛ بازده سرمایه‌گذاری یا ROI).

چگونه ROI را حساب کنیم

برای محاسبه سود حاصل از هر سرمایه‌گذاری، ابتدا لازم است که مجموع بازده سرمایه‌گذاری را به دست آوریم و سپس هزینه اولیه سرمایه‌گذاری را از آن کم کنیم. بااین‌حال ROI یک نسبت سودآوری است به این معنی که به ما سود حاصل از سرمایه‌گذاری را به‌صورت درصد نشان می‌دهد. برای محاسبه درصد سود سرمایه‌گذاری، سود یا سود خالص سرمایه را به دست می‌آوریم و آن را بر هزینه اولیه تقسیم می‌کنیم که در شکل زیر فرمول آن را می‌بینید.

مثال از ROI در پرتفوی

فرض کنید در تاریخ ۲۱ شهریور ۹۷ تعداد ۱۴۰۰ سهام “های وب”را به قیمت ۵۱۵۹ می‌خرید و کل هزینه سرمایه‌گذاری شما ۵۱۸۲۴۲۲ خواهد بود. پس از خرید شما به دلیل عملکرد بالای های وب سهام شما رشد و درآمد “های وب” هم افزایش پیدا خواهد کرد. درنتیجه شما تصمیم به فروش سهم‌ “های وب” در تاریخ ۲ آبان به قیمت ۲۴۰۰ و باقیمت تمام‌شده ۳۳۶۰۰۰۰ گرفتید. و به سود ۱۸۲۲۴۲۲ رسیدید.

ROI شما برای سهام “های وب” در این مثال برابر با ۳۵% خواهد بود به این معنی که عملکرد شما در این سرمایه‌گذاری بسیار خوب بوده است. (همچنین بخوانید؛ پرتفوی چیست)

مقایسه ROI با سایر سرمایه‌گذاری‌های اولیه

کاملاً بدیهی است که مقایسه ارزش ریالی کسب‌شده بین دو سرمایه‌گذاری، تصویری کامل از وضعیت سرمایه‌گذاری‌ها ارائه نمی‌دهد. ازآنجاکه ROI به درصد بیان می‌شود، هرچه میزان عایدی سرمایه‌گذاری بیشتر شود این نسبت هم مشخصاً افزایش می‌یابد.

به‌عنوان‌مثال دو فرد “الف” و “ب” به شما گفته‌اند که سرمایه‌گذاری سودآوری داشته‌اند. فرد “الف” ۱۰۰ هزار سود در بازار آتی کسب کرده و فرد “ب” ۵۰۰ هزار سود در بازار املاک به دست آورده است. با در نظر گرفتن ارزش کل سود عایدی هر دو نفر، این‌گونه فرض می‌شود که سود سرمایه‌گذاری فرد “ب” بیشتر بوده است. بااین‌حال بدون درک هزینه‌های سرمایه‌گذاری ما نمی‌توانیم در خصوص بازده،  نتیجه دقیق بیان کنیم.

برای مثال اگر هزینه سرمایه‌گذاری فرد “الف” ۲۰ هزار و فرد “ب” ۴۵۰ باشد، آنگاه میزان نسبت ROI فرد “الف” برابر با ۵۰۰% و فرد “ب” برابر با ۱۱۱% است. البته که سود ۵۰۰ هزاری به‌مراتب از ۱۰۰ هزار بیشتر است اما هزینه سرمایه‌گذاری فرد “الف” به‌مراتب کمتر بوده است درنتیجه فرد “ب” در معرض ریسک بیشتری در خصوص از دست دادن سرمایه است. هزینه سرمایه‌گذاری اولیه و مداوم، بخش مهمی از اطلاعات برای هر سرمایه‌گذاری است.

ROI می‌تواند نادرست باشد

محاسبه ROI برای انواع سرمایه‌گذاری می‌تواند یکسان باشد. ریسک سرمایه‌گذاران در زمان محاسبه هزینه‌ها و بازده است. در ادامه مثال‌هایی بیان‌شده که نشان می دهند چگونه محاسبه اشتباه هزینه می‌تواند باعث نادرست شدن ROI شود.

املاک

املاک و مستغلات به دو روش افزایش قیمت و درآمد اجاره‌ای می‌تواند باعث افزایش بازده شوند. بازده سرمایه‌گذاری شامل اجاره جمع‌آوری‌شده و هر سود ناشی از افزایش قیمت ملک در بازار است. بااین‌حال، هزینه‌های سرمایه‌گذاری شامل منابع مختلفی مانند قیمت ابتدایی خرید، مالیات بر دارایی، بیمه و نگهداری هست.

زمانی که افراد از فروش خانه به بازده ۲۰۰ درصدی سخن می‌گویند، به تفاوت قیمت خرید و قیمت فروش خانه اشاره دارند درحالی‌که از تمام هزینه‌های انجام‌شده در طول سال‌های نگهداری ملک صرف‌نظر شده است. به‌عنوان‌مثال اگر این‌یک دارایی سرمایه‌گذاری است، سرمایه‌گذار باید درآمد اجاره، افزایش قیمت، هزینه‌های مالیات، تأسیسات و سایر هزینه‌های نگهداری و عوارض را حساب کند.

املاک و مستغلات می‌توانند یک سرمایه‌گذاری سودآور باشند اما ROI پیش‌بینی‌شده در این سرمایه‌گذاری‌ها در صورت عدم محاسبه تمام هزینه‌ها می‌تواند اغراق‌آمیز باشد.

هزینه سرمایه‌گذاری اولیه و مداوم، بخش مهمی از اطلاعات برای هر سرمایه‌گذاری است.

سهام

با توجه به هزینه‌های معامله در این نوع از سرمایه‌گذاری‌ها، ROI می‌تواند تورم پیدا کند. به‌عنوان‌مثال فرض کنیم شما یک سود دومیلیونی در سهام به دست آورده‌اید، اما در زمان خرید سهام، درصد مشخصی هزینه معامله (کارمزد کارگزار) از شما کسر شده است پس در زمان فروش سهام بازده شما به‌طور دقیق مبلغ دو میلیون نبوده است.

کلکسیون

کلکسیون مانند تمبر، عتیقه‌جات و غیر می‌تواند به قیمت‌های میلیاردی فروخته شود که در مقایسه باقیمت اصلی خود به ROI نجومی می‌رسد. بااین‌حال کلکسیون‌ها به‌ندرت در قیمت اصلی خود معامله می‌شوند و هزینه‌های جانبی مانند هزینه‌های بیمه، نگهداری و غیره باعث کاهش ROI می‌شوند.

سرمایه‌گذاری‌های اهرمی

این‌گونه سرمایه‌گذاری‌ها اجازه می‌دهند که سرمایه اولیه چندین برابر شود تا بتواند به مبالغ حداقل سرمایه‌گذاری نزدیک شود بنابراین در این حالت شاهد رشد چشمگیر ROI خواهیم بود. این نوع سرمایه‌گذاری مانند یک شمشیر دولپه است یعنی همان اندازه که می‌توان بسیار بیشتر از سرمایه اولیه به سود رسید به همان میزان هم می‌توان کل دارایی اولیه را از دست داد. پس ROI در این حالت باید ریسک ناشی از سرمایه‌گذاری اهرمی را در نظر بگیرد. (برای مطالعات مقالات بیشتر در خصوص سرمایه‌گذاری و آموزش آن کلیک کنید).

ROI و افق سرمایه‌گذاری

ROI، حداقل بازده هر سرمایه‌گذاری را نشان می‌دهد. بااین‌حال ROI مدت‌زمان سرمایه‌گذاری را در نظر نمی‌گیرد. مدت‌زمانی که یک موقعیت سرمایه‌گذاری در جریان است باید در محاسبات ROI در نظر گرفته شود.

جمع‌بندی

ROI برای محاسبه سود سرمایه‌گذاری مهم است، اما مهم است که توجه داشته باشیم ROI در یک دوره زمانی و تاریخی مقادیر را اندازه‌گیری می‌کند، به این معنی که بازده گذشته را مشخص می‌کند و بازده‌های گذشته میزان بازده آینده را تضمین نمی‌کنند. به‌عنوان‌مثال همیشه سرمایه‌گذاری در سهام، X% سود را به دست نمی‌دهد.

منبع: گروه مشاوران مالی سامان