به بزرگترین دانشنامه مالی فارسی خوش آمدید

انقلاب ارزهای دیجیتال: جایگزینی پول نقد؟

19 بهم

انقلاب ارزهای دیجیتال: جایگزینی پول نقد؟

تعویض نقدینگی مدرن

 

پول در تعریف ساده یک قرارداد انتخابی برای ذخیره ارزش است. در دوران باستان مردم از کالاهای نادر به‌منظور تبادل پول استفاده می‌کردند، به‌طور مثال از؛ فلزات گران‌بها، گاو در کشورهای ناامن یا مناطق مرکزی، سنگ‌های قیمتی، مروارید و بسیاری از چیزهای دیگر استفاده می‌کردند. در دوران مدرن‌تر فرم‌های استانداردی برای تبادل به شکل سکه یا اسکناسِ تصویب شده یک بانک مرکزی به وجود آمدند، هرچند در دوران رکود اقتصادی، مردم برخی از شهرها مانند شهر وایمار در آلمان به‌جای پول تصویب شده از سیگار برای تبادل ارزش استفاده می‌کردند.

موضوع پول، موضوع اعتقاد است.
– آدام اسمیت

همه پول‌ها یک سری از عملکردهای پایه‌ای را به شرح زیر اجرا کردند:

۱- پول باید محلی برای ذخیره ارزش باشد. اگر ارزش پول در روزهای بعد به‌شدت تغییر یابد مانند آنچه در وایمار اتفاق افتاد مردم از آن استفاده نخواهند کرد و به سایر کالاهای دیگر روی می‌آورند.

۲-پول باید به‌عنوان یک واحد حساب قابل‌استفاده باشد. شما باید بتوانید ارزش پول را به ارزش یک‌چیز دیگر ربط دهید، به‌عنوان‌مثال ۱۰ پوسته گاو به ازا یک‌کاسه نودل یا یک شمش طلا به ازا یک اسب سالم.

۳- پول باید به‌عنوان یک وسیله قابل‌مبادله قرار گیرد. شما نمی‌توانید به‌تنهایی از پوسته گاو برای مبادلات استفاده کنید، هرکس دیگری باید آماده پذیرش آن‌ها به‌عنوان یک وسیله پرداخت باشد. اگر وارد یک منطقه‌ای شدید که به مقدار زیادی گاو پرورش می‌دهد ممکن است پوسته گاو ارزش ذاتی مکانی که قبلاً در آن پوسته را مبادله می‌کردید نداشته باشد.

امروزه تقریباً هر کشوری از جهان دارای نوعی از پول‌های اسکناسی است که توسط هیچ دارایی پشتیبانی نمی‌شود و تنها به پشتوانه قابلیت استفاده پول به‌عنوان اعتبار مالیاتی دولت ارزش‌گذاری می‌شود. زمانی که به گذشته نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم که بین صدف و خرمهره‌ها (پول‌های دوران باستان) و اسکناس‌های امروز تفاوت چندانی وجود ندارد و هردو به عنوان یک ابزار قراردادی دلخواه برای ذخیره ارزش هستند. علاوه براین، خرمهره و اسکناس‌ها دارای ویژگی‌های مشابهی هستند که باعث می‌شود به‌عنوان پول رایج استفاده شوند: ماندگاری، قابل‌حمل، بخش‌پذیری، یکنواختی، عرضه محدود و پذیرش عمومی.

ایالات‌متحده می‌تواند هرگونه بدهی را بپردازد زیرا ما همیشه می‌توانیم برای انجام این کار پول چاپ کنیم. بنابراین احتمال صفر پیش‌فرض وجود دارد.
– آلن گرینسپن، رئیس فدرال رزرو، ۱۹۸۷-۲۰۰۶

ویژگی‌های پول‌های رمزنگاری‌شده

شاید بپرسید ویژگی‌های ارز دیجیتال چیست؟ چگونه پول رمزنگاری‌شده می‌تواند به‌عنوان پول رایج عمل کند؟ ما نمی‌گوییم که ارزهای دیجیتال می‌توانند عملکرد خوبی داشته باشند اما این را مطمئنیم که عملکرد آن‌ها از پول‌های رایج امروز بسیار بهتر است. اجازه دهید نگاهی به ویژگی‌های این رمزنگار بیندازیم:

 

۱- دوام: Crypto ها شکل فیزیکی ندارند اما نسبت به اشکال فیزیکی پول دوام بیشتری دارند. اما نه!! صبر کنید! مگر ارزهای دیجیتال چیزی جز داده نیستند؟ آیا مانند هارددیسک‌ها یا کارت‌های حافظه هم نابود می‌شوند؟ ازلحاظ فنی بله می‌توانند اما در سیستم بلاک چین هر تراکنش (در برخی از موارد تا ۱۸ رقم اعشار) در یک دفتر آمار کل ثبت و ضبط و در هر گره یا نود توزیع می‌شود. برای پاک کردن داده‌های ارز دیجیتال باید همه نودها پاک شوند که این کار امکان‌پذیر نیست.

۲- قابلیت حمل: با توجه به ماهیت الکترونیکی آن، ارزهای دیجیتال در حافظه ابری ذخیره می‌شوند درست مانند اسکناس در حساب بانکی. تنها چیزی که برای انتقال وجه نیاز دارید یک دستگاه تلفن هوشمند و شبکه اینترنت است که درخواست ارسال یا دریافت را از طریق بلاک چین ارسال کنید.

۳- بخش‌پذیری: بسیاری از ارزهای موجود به بخش‌های ریزتری هم تقسیم می‌شوند مانند دلار که به سنت هم تقسیم می‌شود و شاید فکر کنید که خیلی ریز شده است اما همان‌طور که اشاره شد، رمزنگارها می‌توانند تا ۱۸ رقم اعشار کوچک شوند. علاوه براین شما زمانی که دلار را به سنت تبدیل می‌کنید حمل‌ونقل آن برایتان مشکل می‌شود همچنین سنت فضای بیشتری از کیف شمارا اشغال می‌کند همچنین ارزش پول پایین می‌آید. این‌یک مسئله جالب در مورد سکه‌ها در بعضی از کشورها است؛ بدین‌صورت که درکشورهایی که تورم بسیار افزایش‌یافته مردم پول‌ها را به سکه تبدیل می‌کنند و آن‌ها را ذوب می‌کنند زیرا ارزش فلز ذوب‌شده از ارزش پول بیشتر شده است. خوشبختانه در مورد Crypto ها این مشکل به‌هیچ‌وجه وجود ندارد.

۴-یکنواختی: هر واحد از ارز دیجیتال از واحد بعدی قابل‌تشخیص نیست. درحالی‌که اسکناس‌ها برای تائید صحت و تمییز از اسکناس‌های جعلی دارای شماره‌سریال هستند. این درحالی‌ است که اگر شما یک بیت کوین را به‌حساب کیفی که ۹ بیت کوین دارد منتقل کنید هیچ‌گاه مشخص نمی‌شود که کوین جدید کدام است حتی صاحب کیف هم این قدرت را ندارد، آن‌ها کاملاً یکسان و غیرقابل تعویض هستند.

۵-پذیرش همگانی: در حال حاضر تنها جنبه‌ای که crypto ها در مقابل اسکناس‌های دولتی تا به امروز در آن ضعیف عملکرده اند، پذیرش به‌عنوان ابزاری برای مبادلات است. بااین‌حال وضعیت به‌سرعت در حال تغییر است و هرچه جلوتر می‌رویم crypto ها بیشتر شناخته می‌شوند، هرچه پذیرش عمومی بیشتر شود نرخ تبادلات نیز افزایش می‌یابد.

۶- عرضه محدود: همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد دولت‌ها برای تأمین هزینه‌های عمومی اقدام به چاپ پول می‌کنند زیرا مالیات به‌تنهایی پاسخگوی هزینه‌ها نیست. ارزهای دیجیتالی مانند بیت کوین یک معیار پذیرش نرم‌افزاری برای عرضه دارند: هیچ‌کسی در هیچ شرایطی حق تولید بیت کوین را ندارد و نخواهد داشت و عرضه بیت کوین با توجه به الگوریتم موجود بر اساس تعداد تراکنش‌های مشخص انجام می‌شود.

زمانی که ابزار خالصی مانند پول امروزی وجود دارد، به نظر می‌رسد تا پذیرش عمومی، crypto ها باید منتظر بمانند. اگر crypto ها بهتر هستند پس چرا در بیشتر فروشگاه‌ها هنوز این ارز دیجیتال پذیرفته نمی‌شود و چرا هنوز بیشتر مردم آن را قبول ندارند؟

پاسخ ساده است: قیمت

یکی از شکایت‌های رایج در مورد بیت کوین یا دیگر ارزهای دیجیتال این است که نوسانات قیمتی آن‌ها بسیار زیاد است و نمی‌توانند به‌عنوان پول رایج مورداستفاده قرار بگیرند. حقیقت این است که چنین نوسانات زیادی برای ارزهای دولتی هم اتفاق می‌افتد! تنها دلیلی که ما به نوسانات قیمتی پول‌های دولتی اهمیت نمی‌دهیم این است که در معرض آن نیستیم و دولت توسط کنترل نرخ بهره از شدت آن می‌کاهد.

به‌طور خلاصه ارزهای دولتی بر اساس عرضه و تقاضا در بازار فارکس قیمت‌گذاری می‌شوند. حقیقت این است که ارزهای دولتی کشورها نسبت به یکدیگر و در مقابل کالاها دارای ارزش می‌شوند. بسیاری از مردم بر اساس موقعیت جغرافیایی مکان زندگی‌شان ممکن است در معرض نوسانات شدید ارزی قرار گیرند. برای کشورهای کوچک کوچک‌ترین نوسانات ارزی به‌شدت احساس می‌شود زیرا بر قیمت تمامی کالاها چه وارداتی و چه صادراتی تأثیر مستقیم می‌گذارد. اما در کشورهای بزرگ که بیشتر مواد اولیه هر صنعت و خدماتی در داخل کشور با توجه به ارز محلی تهیه و تولید می‌شود این نوسانات تأثیر زیادی بر قیمت تمام‌شده نخواهند داشت.

ذرت ضروری است و نقره یک افراط
-آدام اسمیت

اگر موارد ذکرشده برای اثبات نوسانات ارزهای دولتی کافی نبودند نگاهی به زمان بحران مالی آسیا و زمانی که اروپا بدهکار بود بیندازید، شاید نوسانات قیمتی ارز به‌طور مستقیم بر این دو مورد تأثیر نداشته است اما اگر ارزهای محلی و جهانی دارای نرخ ثابت بودند هرگز این دو بحران مالی به وقوع نمی‌پیوست.

پس، آیا نوسانات بیت کوین از نوسانات ارزهای رایج بیشتر است؟ آیا اگر ارزش بیت کوین در ثانیه تغییر کند می‌توانید از آن به‌عنوان پول استفاده کنید؟

مشکل فعلی با ارزهای دیجیتال این است که به‌عنوان یک ابزار رایج مبادلات در بین تمامی افراد جوامع پذیرفته‌نشده است و منجر به تبدیل به ارز محلی برای دستیابی به نقدینگی می‌شود. این مشکل وضعیتی ایجاد می‌کند که در آن ارز دیجیتال قیمت‌گذاری می‌شود و قیمت آن بر اساس ارزش کالاها و خدمات نیست که بتوان با آن‌ها خرید کرد (زیرا در حال حاضر تعداد شرکت‌های بازرگانی بسیار کمی آن را قبول کرده‌اند) اما قیمت آن بر اساس ارز رایج کشورها و دیگر ارزهای دیجیتال است و می‌تواند با آن‌ها مبادله شود. در چنین شرایطی نوسانات ارز دیجیتال بسیار زیاد می‌شود زیرا ارزش آن‌ها با هیچ دارایی فیزیکی به‌طور گسترده ارتباط ندارد و تنها با نوسانات دیگر ارزهای دیجیتال ارتباط دارد. درنتیجه نوسانات قیمتی تمام ارزهای دیجیتال که با ارز دیجیتال موردنظر مبادله می‌شوند بر نوسانات قیمتی ارز موردنظر تأثیر می‌گذارند. نوسانت Crypto ها از ارز رایج بیشتر نیست بلکه منشأ اصلی نوسانات  Cryptoها همین نوسانات ارزهای رایج است.

پس راهکار جلوگیری از نوسانات قیمتی crypto ها در این وضعیت چیست؟ راهکار بسیار ساده است: پذیرش ارزهای دیجیتال به‌عنوان یک ارز رایج (پول) توسط شمار زیادی از تجار. درحالی‌که بسیاری از افراد سعی در ریشه‌کن کردن ارزهای معمولی دارند با موانع زیادی روبه‌رو می‌شوند به‌طور مثال کنترل‌ها و محدودیت‌های دولتی بر ارزهای دیجیتال وجود ندارد بااین‌حال ارزهای دیجیتال نیازی به جایگزینی با پول نقد امروزی ندارند و می‌توانند به‌طور موازی با ارزهای رایج برای خرید کالا و خدمات استفاده شوند و از نوسانات قیمتی آن‌ها کاسته شود.

بر روی توپ این بازی یعنی دو مأموریت اصلی بانک‌های مرکزی تمرکز کنید؛ اولین مأموریت حفظ ثبات اقتصاد کلان، یعنی حفظ رشد پایدار و حفظ تورم در کمترین مقدار خود و پایدار کردن آن، برای ایجاد یک محیط اقتصادی کلان و پایدار است. دومین مأموریت حفظ ثبات مالی است.

بانک‌های مرکزی تلاش می‌کنند تا اطمینان یابند سیستم مالی عملکرد مناسبی داشته باشد و سعی می‌کنند از بحران‌های مالی جلوگیری کنند.

– بن برنانکه، رئیس فدرال رزرو، ۲۰۰۶-۲۰۱۴

یکی دیگر از عوامل کلیدی که موجب انعطاف‌پذیری هرچه بیشتر ارزهای دیجیتال می‌شود، این واقعیت است که هیچ مرجعی در تعیین قیمت آن‌ها نقش ندارد. اما در مورد ارزهای دولتی، بانک‌های مرکزی می‌توانند با توجه به مکانیسم‌های مختلف و تأثیرات عرضه و تقاضا بر بازار نرخ ارز را در یک محدوده مشخص کنترل کنند. برای محدود نگه‌داشتن آن بانک‌های مرکزی با کنترل عرضه و تقاضا بر نرخ بهره کنترل دارند (به‌طور مثال انتشار اوراق خزانه یا مبادلات با حجم بسیار بالا در بازار فارکس).

منبع: تیم تولید محتوا گروه مشاوران مالی سامان

شاید بپرسید چرا بانک‌های مرکزی این اقدامات را انجام می‌دهند؟ پاسخ ساده است؛ هدف اصلی بانک مرکزی کاهش عدم اطمینان در بازار است. بااین‌حال در مورد کریپتوها، بانک مرکزی‌ای برای ایجاد تأثیرات حمایتی و مقاومتی در زمان سقوط بازار وجود ندارد و بدتر از آن وجود این نکته است که معاملات در تمام‌روزهای هفته به‌صورت ۲۴ ساعته انجام می‌شوند. هیچ کارگزاری پیدا نمی‌شود که در تعطیلات آخر هفته معاملات را متوقف کند. با توجه به زمان معامله ۲۴ ساعته نوسانات بسیار شدیدتر می‌شوند.

تصویری از کل سرمایه‌گذاری بازار Cryptocurrency ها

تصویر بالا مقدار سرمایه‌گذاری‌ها یا مقدار ارزهای دولتی در بازار ارزهای دیجیتال را نشان می‌دهد. روند خطی صعودی قوی در آوریل ۲۰۱۷ شروع‌شده است. به‌عبارت‌دیگر روند فوق نشان می‌دهد که بسیاری از افراد شروع به شناخت ارزهای دیجیتال و سرمایه‌گذاری در آن‌ها کرده‌اند و بسیاری هم‌ارزهای دیجیتال را به‌عنوان ابزاری برای پرداخت معاملات پذیرفته‌اند. اگر این روند همچنان ادامه داشته باشد (به نظر می‌رسد قصد کند شدن نداشته باشد) نرخ پذیرش جمعی ارزهای دیجیتال نیز روندی صعودی را تجربه خواهد کرد که بدین معنی است نوسانات بسیار کاهش پیدا می‌کنند زیرا بیشتر مردم آن را به‌عنوان پول می‌پذیرند.

باوجودی که ارزهای دیجیتال از سال ۲۰۱۴ نوسانات شدیدی را تجربه کرده‌اند اما تنها بیت کوین قیمتی بالاتر از قیمت طلا را تجربه کرده است.

منبع: تیم تولید محتوا گروه مشاوران مالی سامان